+ Trả lời bài viết
Kết quả 1 tới 2 của 2

Chủ đề: Thành lập bảo tàng tiền tệ Việt Nam, những nỗi niềm bức thiết...

  1. #1
    Super Moderator dungdang's Avatar
    Ngày tham gia
    Jun 2010
    Địa điểm
    Thành phố Hồ Chí Minh - Việt Nam
    Bài viết
    114
    Thanks
    3
    Đã được cám ơn 14 lần trong 13 bài viết

    Thành lập bảo tàng tiền tệ Việt Nam, những nỗi niềm bức thiết...

    THÀNH LẬP BẢO TÀNG TIỀN TỆ VIỆT NAM,
    NHỮNG NỖI NIỀM BỨC THIẾT...

    NGUYỄN ANH HUY

    Năm 1991, nhân kỷ niệm 40 năm thành lập Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng giao cho Vụ Thông tin kinh tế nghiệp vụ Ngân hàng nhiệm vụ xây dựng và quản lý Bảo tàng Ngân hàng. Đây là một tin mừng đối với những ai có tâm huyết bảo tồn tiền cổ Việt Nam...
    Do vậy, trên tạp chí Xưa - Nay số 1/1995, tôi đã có phát biểu: "Tiền cổ Việt Nam, một đối tượng chưa được thật sự quan tâm..." với nhiều kiến nghị... và tạp chí của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam này đã sẵn sàng dành một trang chuyên mục làm diễn đàn về Tiền cổ học...

    Lịch sử tiền tệ nước ta có thể phân ra 2 giai đoạn tách biệt: tiền tệ giai đoạn phong kiến và tiền tệ sau Cách mạng tháng Tám (1945). Cách mạng tháng Tám chỉ là sự kiện chấm dứt chế độ phong kiến, nhưng nói đến tiền tệ lại có giai đoạn chuyển tiếp là từ khi có Ngân hàng Đông Dương rồi sau này nước ta có Ngân hàng Nhà nước...
    Các loại tiền tệ thời Ngân hàng Đông Dương đến nay tuy đa dạng, phong phú nhưng rất dễ nghiên cứu vì các sắc lệnh in ấn phát hành đều rõ ràng và còn lưu trữ, tiền giả thì rất ít. Riêng về tiền cổ trước 1945 tuy ít chủng loại nhưng sự thật rất phức tạp vì quá nhiều hiện tượng giả cần phải cứu xét kỹ càng; vả lại, như Phan Huy Chú nói: "sách chép thiếu sót nên không thể khảo được tường tận...".
    Ở nước ngoài, việc nghiên cứu tiền cổ đã có từ lâu và đã có một ngành độc lập là "Numismatics (Tiền cổ học)". Việc sưu tầm, nghiên cứu phát triển đến việc thành lập các hội, các bảo tàng chuyên ngành như nước Mỹ mới lập quốc năm 1777 mà năm 1891 đã thành lập Hội Tiền tệ học Hoa Kỳ, và trong Bảo tàng Lịch sử Hoa Kỳ lại có trưng bày tờ tiền giấy 100 đồng bạc Cụ Hồ với chú thích "hết sức quý hiếm". Ở Trung Quốc, các tỉnh đều có Hội tiền tệ học mà đặc biệt ở Nam Ninh thì thành lập luôn cả bảo tàng chuyên về tiền tệ Việt Nam! Riêng tại Pháp là trung tâm lớn nhất về tiền cổ Việt Nam và bảo tàng tiền tệ Việt Nam đặt trong Thư viện Quốc gia ở Paris, hàng năm, nhà nước bỏ ra hàng triệu francs để bổ túc sưu tập và nghiên cứu tiền cổ... Các hội tiền tệ này đã có tạp chí chuyên ngành như Mỹ thì có tờ The Numismatist, ở Singapore thì có tạp chí song ngữ Anh - Hoa Đông Á Tuyền Chí với các chi nhánh khắp trên thế giới... Từ đó liên kết thành Hiệp hội Tiền cổ Thế giới.
    GS Fran*ois Thierry - chuyên gia tiền cổ của Pháp, ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Tiền cổ Thế giới - trong một dịp ghé sang Việt Nam đã cho hay việc sưu tầm, nghiên cứu và trao đổi tiền cổ Việt Nam hiện đang thu hút các nhà sưu tập trên thế giới. Các cuộc đấu giá quốc tế luôn được tổ chức thông báo danh mục tiền cổ trên các tạp chí...
    Chưa kể các công trình nghiên cứu tiền Đông Á thì đã có phần tiền Việt Nam bên trong, nhưng từ xưa cũng đã có những sách chuyên khảo về tiền cổ Việt Nam như của Toda (1882), Lacroix (1900), Schroeder (1905), Miuria Gosen (1966), Bernard (1963), Fran*ois Thierry (1987), Novak (1989) và mới đây (1993) ở Trung Quốc cho in sách Việt Nam Lịch Sử Hóa Tệ... Trong các sách đó thậm chí có cả sách chuyên khảo riêng về tiền bằng vàng của triều Nguyễn, thật là ngoài sức tưởng tượng của giới khảo cứu Việt Nam! Còn tiền cổ bằng kim loại thông thường là di vật thường gặp và là chứng tích góp phần vào Niên đại học (Chronology). Tuy vậy, ngoài khoảng 150 hiệu tiền chính triều đã được minh xác lịch đại, vẫn còn hàng trăm loại tiền lạ khác mà các nhà nghiên cứu đều bó tay gọi là "vô khảo phẩm"! Đây là một tồn tại rất lớn cần giải quyết...
    Thế mà ở Việt Nam chúng ta, tiền cổ chỉ là một đối tượng của khảo cổ học nói chung nên kết quả nghiên cứu chưa cao, rải rác có vài bài viết không chuyên nên nhiều sai sót. Truyền thống xa xưa, lịch sử tiền tệ Việt Nam đã hơn ngàn năm, trong cổ sử của Ngô Sĩ Liên, Lê Quý Đôn, Phan Huy Chú, Quốc sử quán triều Nguyễn... đã có nhiều dòng ghi chép... Nhưng để có sách chuyên khảo thì đến năm 1992, giáo sư Đỗ Văn Ninh mới in được sách Tiền Cổ Việt Nam quả là quá muộn so với quốc tế. Và các nhà sưu tập, nghiên cứu ở nước ta cũng chưa có mối quan hệ chặt chẽ nào vì chưa thành lập hội, chỉ một vài người tham gia hiệp hội quốc tế với tư cách cá nhân...
    Tuy vậy, việc sưu tập nghiên cứu tiền tệ ở nước ta mới đây cũng có một vài khởi sắc đáng mừng... Sau khi Ngân hàng Nhà nước xây dựng Phòng truyền thống (Bảo tàng tiền tệ) cũng đã bắt đầu thu mua và trưng bày tiền cổ. Và ngành ngân hàng đã tổ chức 2 hội thảo lớn : năm 1996 đã có “Hội thảo tiền cổ Việt Nam qua các triều đại” tổ chức tại 49 - Lý Thái Tổ - Hà Nội; và năm 1998 có “Hội thảo Tiền tệ 300 năm Saigon - Thành phố Hồ Chí Minh” tổ chức tại 17 - Bến Chương Dương. Riêng về các ngành Sử học, Khảo cổ học, Bảo tồn Bảo tàng thì đã bắt đầu giao các sinh viên làm luận văn tốt nghiệp đại học về đề tài tiền cổ, và mỗi sinh viên thì làm một đề tài riêng về một nhà sưu tập, do nhà sưu tập đó chỉ dẫn...
    Song số nhà sưu tập đã ít mà phương pháp nghiên cứu lại khác nhau nên kết quả giám định cũng khác nhau gây tranh luận gay gắt. Một vài nhà nghiên cứu ít có thái độ dứt khoát với lịch sử... Bởi có nhiều đồng tiền hiện nay vẫn còn nhiều giả thuyết khác nhau nhưng sự ra đời của một đồng tiền chính là một sự kiện lịch sử, chỉ xảy ra một lần, thế mà đã có nhà nghiên cứu bảo "Thuyết nào cũng được!". Một vài nhà nghiên cứu khác thì lại quá tin vào sách nước ngoài, họ luôn cho rằng các nhà nghiên cứu nước ngoài phải hơn ta...

    Thật ra, các công trình nghiên cứu trên thế giới cũng như các nhà sưu tập ở nước ta đều không đồng nhất quan điểm, điều quan trọng nhất bởi lẽ ít tham gia thực tế khảo cổ và ít nghiên cứu đối chiếu tiền giả. Các nhà nghiên cứu chỉ xem đồng tiền trên sưu tập sẵn có và sách vở để lại nên thiếu thực tế: nghiên cứu tiền tệ mà không khảo sát sự lưu hành thì khác gì "cá nước chim trời lỡ nhau"? Trên cơ sở hạn chế của các công trình đi trước, tôi đã rút ra kinh nghiệm cá nhân và đúc kết để "Đặt lại nền tảng của phương pháp nghiên cứu tiền cổ Đông Á" đăng trên tạp chí Khảo Cổ Học số 1/1996.
    Nhiều nhà nghiên cứu nước ngoài bảo rằng các nhà nghiên cứu ở nước ta "hướng nội mà ít hướng ngoại" nghĩa là chỉ nghiên cứu lịch sử Việt Nam chứ rất ít nghiên cứu lịch sử thế giới, vấn đề tiền tệ cũng vậy. Ngay cả hai bảo tàng lớn là Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại Hà Nội và tại thành phố Hồ Chí Minh đều không có trưng bày tiền nước ngoài lưu hành tại Việt Nam. Một số nhà sưu tập cũng chỉ chơi tiền Việt Nam... Điều này là thiếu sót, bởi từ xa xưa đã có nhiều yếu tố ngoại lai :

    - Chúa Nguyễn từng nhờ thương gia người Tàu sang Nhật dâng thư trình Đức Xuyên Mạc Phủ nhờ đúc tiền đồng viện trợ.
    - Năm 1776, chúa Trịnh chiếm được Thuận Hóa, tịch biên của cải đã thấy trong kho của chúa Nguyễn hàng vạn quan tiền thời Đường - Tống, mới biết do Hoa kiều tải sang để sử dụng.
    - Năm 1749, Pièrre Poivre - đặc phái viên của Công ty Đông Ấn (Pháp) - đến Phú Xuân xin chúa Nguyễn cho lưu hành đồng bạc phương tây, chúa đồng ý và bắt đóng dấu "thông bảo" trên từng đồng tiền ấy xem như đã xét duyệt.
    Vì thời phong kiến, 4 nước đồng văn ở Đông Á đều dùng chung một hình thức tiền tệ và không phân biệt, do đó không thể nghiên cứu thành công tiền cổ Việt Nam nếu không nghiên cứu thêm các loại tiền của lân bang cũng được lưu hành tại Việt Nam. Như vậy, việc nghiên cứu tiền cổ Việt Nam nằm trong quy hoạch nghiên cứu tiền tệ Đông Á nói chung. Còn việc nghiên cứu tiền của Ngân hàng Đông Dương thì lại liên quan đến các đồng bạc ngoại nhập thế kỷ XVIII - XIX và các đơn vị tiền Piastre - Dollar - Roupie - Franc cũng do Ngân hàng Đông Dương phát hành ở các thuộc địa Pháp trên toàn thế giới. Ngoài ra cần phải nghiên cứu thêm kỹ thuật đúc tiền và quá trình lưu hành tiền tệ... qua đó nhận thấy ý nghĩa thực tế của đối tượng mà có phương pháp bảo tồn. Và đây là một vấn đề quá lớn, liên quan đến rất nhiều ngành và liên quan đến cả Hiệp hội Tiền cổ Thế giới, do vậy, tôi mạnh dạn đề nghị ngành ngân hàng nên có Bộ môn Lịch sử Tiền tệ và xúc tiến thành lập Hội Tiền tệ học Việt Nam. Chúng ta có thể xây dựng như sau :

    1. Hội bao gồm các nhà nghiên cứu, các nhà sưu tập hoạt động với các hình thức sau:
    - Ban chấp hành hội gồm những người nằm trong chuyên ngành thuộc Viện Sử học, Viện Khảo cổ, Viện Đông Nam Á, Ngân hàng Nhà nước, Cục Di sản...
    - Nhóm các nhà sưu tập, dưới sự đại diện của nhóm trưởng là một nhà sưu tập có uy tín, thỉnh thoảng mở các cuộc triển lãm và trao đổi sưu tập, bổ túc cho bảo tàng...
    - Tạp chí chuyên ngành: ra định kỳ chuyên nghiên cứu tiền tệ Việt Nam và các loại tiền đã có lưu hành tại Việt Nam. Là diễn đàn cho các nhà nghiên cứu và các nhà sưu tập có điều kiện trao đổi thông tin, ý kiến. Và thỉnh thoảng cũng có các hội thảo định kỳ để sơ kết quan điểm, thống nhất và chuẩn hóa kiến thức cũng như chuẩn hóa các hiện vật trưng bày tại các bảo tàng...
    - Thông báo rộng rãi, giao lưu với Hiệp hội Tiền cổ Thế giới để trao đổi kinh nghiệm nghiên cứu cũng như trao đổi sưu tập...

    2. Thành lập Bảo tàng tiền tệ Việt Nam:
    Việc này đang được Ngân hàng Nhà nước xúc tiến. Theo thiển ý, ngân hàng nên cộng tác với Cục Di sản (Bộ Văn hóa - Thông tin) để cùng xây dựng một bảo tàng chuyên ngành, đầy đủ hơn.
    Song sự thật tiền cổ Việt Nam đã thất thoát từ lâu, nay không còn bao nhiêu...
    Trong lịch sử, dân tộc ta đã có những cuộc mất mát lớn được Đại Việt sử ký toàn thư và Lịch triều hiến chương loại chí ghi lại như sau :
    -“Mùa hạ tháng tư (1936), bắt đầu phát hành thông bảo hội sao. In xong ra lệnh cho người đến đổi, cứ một quan tiền đồng đổi một quan hai tiền giấy... Cấm tuyệt tiền đồng, không được chứa lén, tiêu vụng, tất cả thu hết về kho Ngao Trì ở Kinh thành và trị sở các xứ, kẻ nào vi phạm bị trị tội làm tiền giả.”
    -“Người Minh vào Đông Đô, bắt cướp ... thu lấy tiền đồng ở các xứ cho chạy trạm đưa về Kim Lăng.”
    -“Sau cuộc chiếm cứ của người Minh, sản vật trong nước trống rỗng, tiêu dùng của dân thiếu thốn ...”
    -“Nước ta vốn là nơi sản nhiều đồng, nhưng tiền đồng cũ đã bị họ Hồ tiêu hủy, trăm phần chỉ còn một phần ...” (Chiếu tiền tệ, Lê Thái Tổ,1429).
    Do vậy, các loại tiền thời Lý - Trần, ngày nay trở nên vô cùng hiếm hoi... Thế mà, từ thời Pháp đến thời Mỹ, rồi sau này... nạn buôn bán tiền cổ tự do, hàng tháng có từng đợt tiền cổ Việt Nam xuyên Á, mỗi đồng tiền bằng đồng có loại giá từ vài trăm đến hàng ngàn dollar mà nhà nước chưa chú ý...
    Cũng như năm 1994, cư dân ở thương cảng cổ Thanh Hà (Huế) đã đào thấy một hủ tiền bằng bạc của Hispan (Tây Ban Nha) từ năm 1741 đến 1759, của Belg (Bỉ) năm 1751 cùng nhiều thỏi bạc 10 lượng thế kỷ XVIII, không rõ có vàng hay không? Số tiền cổ này đã được bán thoát ra nước ngoài nhanh chóng. Một tin khá chính xác từ Saigon đã chứng kiến trên 500 đồng bạc được đưa đi, còn rải rác chưa kể !

    Do vậy, để việc thành lập bảo tàng tiền tệ có hiệu quả cao, thiển nghĩ các bảo tàng nên mở rộng cơ chế quản lý để trao đổi sưu tập, cũng như phải thường xuyên mở rộng quan hệ với các nhà sưu tập để mua thêm các đồng tiền quý hiếm mới được tìm thấy, thì mới có đầy đủ được...
    Cũng rất may, mới đây, năm 2000 - 2001, Quốc hội và Chính phủ đã thông qua và ban hành Luật Di sản, đó là điều đáng mừng, dù đã hơi trễ lắm rồi! Và các bảo tàng cũng bắt đầu việc sưu tập tiền tệ như Bảo tàng Cách mạng Việt Nam đã có công văn số 171/BTCM ngày 30/12/2001 về việc sưu tầm tiền Việt Nam từ năm 1858 đến nay, còn Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại Hà Nội đã có chuyến đi xuyên Việt từ năm 2003 để năm 2005 đã cho ra mắt sách về Tiền Kim Loại Việt Nam.
    Riêng tôi, tôi vẫn ước ao nước mình có một bảo tàng tiền tệ thật đầy đủ để du khách bốn phương có thể cảm nhận cái quý của những đồng tiền nhỏ bé bằng đồng, chiêm ngưỡng mỹ thuật phong phú tinh xảo trên các loại tiền vàng bạc của triều Nguyễn, và cũng thấy cái độc đáo vô song của "tiền Tài chính" Cụ Hồ... Tất cả đều mang Bản sắc Văn hóa Việt Nam, cần phải giữ gìn!
    Last edited by dungdang; 07-18-2014 at 10:53 AM.
    Trung ngôn nghịch nhĩ.

  2. #2
    Super Moderator dungdang's Avatar
    Ngày tham gia
    Jun 2010
    Địa điểm
    Thành phố Hồ Chí Minh - Việt Nam
    Bài viết
    114
    Thanks
    3
    Đã được cám ơn 14 lần trong 13 bài viết
    Cũng cùng có suy nghĩ như nhà sưu tập Nguyễn Anh Huy, từ năm 2009 tôi đã manh nha một bảo tàng tiền Việt Nam với diện tích và hiện vật khiêm tốn chỉ mong đem lại một ít lợi ích trong việc giới thiệu những đồng tiền cổ nước Đại Việt.
    Tuy mong muốn là vậy nhưng vì khởi sự không đúng hướng nên kế hoạch thành lập bảo tàng chỉ dừng lại trên trên bản vẽ, tiếc thay.


    Địa điển dự kiến làm bảo tàng.



    Mặt chính của bảo tàng.




    Trung tâm bảo tàng.



    Mặt cắt.



    Hiện vật trưng bày.



    Sơ đồ qui hoạch.

    Hoài bão thì lớn mà sức người có hạn.
    Last edited by dungdang; 07-18-2014 at 11:03 AM.
    Trung ngôn nghịch nhĩ.

+ Trả lời bài viết

Từ khóa liên quan đến chủ đề

Quyền viết bài

  • Bạn không thể tạo chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của bạn