• Kể sử bằng… tiền cổ

    Gần 25 năm tìm kiếm, nghiên cứu, hiện ông sở hữu một trong những bộ sưu tập tiền cổ Việt Nam vô giá. Từ những đồng tiền cổ ấy, ông viết sách với kỳ vọng kể lại những câu chuyện lịch sử nước nhà

    Bước vào nơi ở của nghệ nhân Đặng Đức Dũng trên đường Hoàng Hoa Thám, quận Bình Thạnh - TPHCM, đập vào mắt chúng tôi là bức tranh các đồng tiền kim loại của nước ta đúc qua nhiều thời kỳ đặt ngay giữa nhà. Khắp nơi, nhìn đâu chúng tôi cũng bắt gặp những hũ tiền cổ, đồng tiền cổ, tranh tiền cổ...

    Khẳng định chủ quyền quốc gia
    Hiện ông Dũng được xem là một trong những người sở hữu bộ sưu tập tiền cổ Việt Nam vô giá sau gần 25 năm miệt mài tìm kiếm, lưu giữ, nghiên cứu. Dù hết sức yêu quý những đồng tiền cổ này nhưng nhà sưu tập, nghiên cứu Đặng Đức Dũng không giữ chúng cho riêng mình. “Ai có lòng với tiền cổ, tôi sẵn sàng chia sẻ”- ông khẳng định.
    Trên diễn đàn Gia Định tiền cổ do nghệ nhân Đặng Đức Dũng quản lý, viết bài, ông dành một mục riêng để tặng quà cho những người sưu tập ghé thăm diễn đàn là những đồng tiền cổ, bộ tiền cổ quý hiếm. Qua diễn đàn này, ông còn kỳ vọng truyền cho người khác niềm đam mê, kiến thức lịch sử và lòng yêu nước, với những bài viết sâu về các dòng tiền của các triều đại, thời kỳ lịch sử của nước ta.


    Lấy trong bộ sưu tập của mình ra một đồng Đại Bình Hưng Bửu, ông Dũng hào hứng: “Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân rồi lên ngôi vua, lấy hiệu Đinh Tiên Hoàng Đế, đặt tên nước là Cồ Việt (Đại Cồ Việt). Tiền thời nhà Đinh là Đại Bình Hưng Bửu. Đây là đồng tiền đầu tiên của nước Việt tự chủ. Trước thời nhà Đinh, nước ta bị lệ thuộc Trung Hoa nhiều năm nên các đồng tiền nước này cũng dùng cả ở ta. Sau khi lên ngôi, Đinh Tiên Hoàng liền cho đúc tiền để chi dùng trong dân chúng, chứng tỏ nước ta đã có chủ quyền. Đồng Đại Bình Hưng Bửu với ý nghĩa khẳng định chủ quyền quốc gia sau hơn 1.000 năm Bắc thuộc. Hưng Bửu là khẳng định nước Việt hưng thịnh”.
    Mặt sau đồng tiền Đại Bình Hưng Bửu ghi quốc tính của nhà vua, vì đúc lần đầu nên kỹ thuật khá thô sơ nhưng dày dặn, được dân chúng nhiệt tình đón nhận. Ông Dũng cho biết đã tìm thấy ba loại tiền Đại Bình Hưng Bửu, gồm loại phía sau có chữ Ðinh nằm trên lỗ vuông, loại có chữ Ðinh nằm dưới lỗ vuông và loại mặt sau không có chữ.
    “Lịch sử Việt Nam hiện diện rất rõ qua các đồng tiền cổ. Mỗi đồng tiền gắn liền với một triều đại, một đời vua, một giai đoạn lịch sử của đất nước. Chẳng hạn ở đây, chỉ bằng đồng tiền cổ mà người đời sau có thể hiểu được tấm lòng của vua Đinh, hiểu được tầm vóc lịch sử khi ông cho đúc đồng tiền đầu tiên khẳng định chủ quyền của nước ta” - nghệ nhân Đặng Đức Dũng phân tích.

    Những thước phim lịch sử
    Đã có nhiều ý kiến cho rằng sách lịch sử Việt Nam khô khan khiến học sinh chán học, không hứng thú với môn này. Thậm chí, lịch sử của Trung Quốc được truyền bá qua phim ảnh chiếu ra rả trên truyền hình còn được học sinh nhớ lâu hơn. “Từ thực tế đó, tôi nảy ra ý tưởng viết sách kể lại những câu chuyện lịch sử bằng các loại tiền cổ cho thiếu nhi để khuyến khích các em học sử”- ông Dũng tiết lộ.
    Nhà sưu tập, nghiên cứu tiền cổ mải mê lấy từng đồng tiền trong bộ sưu tập của mình rồi giải thích với chúng tôi về lịch sử các triều đại phong kiến nước ta gắn với nó. Đây là đồng tiền vua Quang Trung cho đúc khi nước ta lúc ấy còn nghèo nên mỏng, nhẹ. Thấy chúng tôi chăm chú xem loại tiền Quang Trung Thông Bửu mặt sau khắc chữ Bình Nam, ông Dũng phân tích: “Lúc Tôn Sĩ Nghị kéo quân sang nước ta, vua Càn Long nhà Thanh đã cho đúc loại tiền Càn Long Thông Bửu, mặt sau có chữ An Nam để phát cho quân Thanh tiêu dùng. Sau khi đại thắng quân Thanh, vua Quang Trung sai thu hồi các loại tiền Càn Long Thông Bửu có chữ An Nam để nấu, đúc lại loại tiền Quang Trung Thông Bửu mặt sau có chữ Bình Nam, ngụ ý nước Nam đã yên bình”.
    Mỗi đồng tiền cổ với hình dáng, kích thước, nét chữ, giai thoại, quá trình ra đời và tồn tại… khác nhau hiện lên sống động như những thước phim lịch sử qua lời kể của nghệ nhân Đặng Đức Dũng. Chỉ một đồng tiền kẽm, ông bảo: “Đây là đồng tiền thời các Chúa Nguyễn cai trị Đàng trong đã mua kẽm của người Hà Lan để đúc vì xứ này không có mỏ đồng. Việc đúc tiền kẽm được duy trì đến đời vua Tự Ðức mới chấm dứt”.
    Theo nghệ nhân Đặng Đức Dũng, nhà Lê là triều đại phong kiến lâu đời nhất trong lịch sử nước ta, cũng là triều đại có nhiều loại tiền được phát hành nhất. Cầm một xâu tiền Hồng Đức đời vua Lê Thánh Tông, ông cho biết loại tiền cổ này được giới sưu tập trong và ngoài nước đánh giá rất cao. “Đồng tiền đúc vành tròn, chữ rõ, dáng đẹp, dày dặn, mẫu mực, chất liệu không pha tạp, thể hiện trình độ luyện đồng cao. Các đồng tiền đúc vào triều Lê có những đặc điểm rất riêng biệt và được xem là những mẫu tiền đẹp nhất”- ông khẳng định.

    Công trình tâm huyết
    Nghệ nhân Đặng Đức Dũng khoe với chúng tôi công trình tâm huyết của mình: Bản thảo 2 tập truyện tranh về những đồng tiền cổ mà ông đang viết dở, với tập đầu tiên xoay quanh đồng tiền Đại Bình Hưng Bửu.
    “Mỗi chương, mục trong sách sẽ giới thiệu về một vị vua trong lịch sử nước ta gắn liền với đồng tiền của triều đại đó. Sách được thể hiện bằng chữ và hình vẽ như truyện tranh nêu cụ thể về đời vua, đồng tiền được lưu hành, quá trình phát triển của đồng tiền… Sách in trên giấy xấu cũng được, miễn là rẻ, chừng dưới 20.000 đồng/cuốn để trẻ em nào cũng có thể mua. Nếu mỗi tháng xuất bản một cuốn với một đồng tiền gắn liền với vị vua của triều đại đó thì có lẽ với bộ sưu tập tiền cổ của nước ta, phải xuất bản liên tục trong 10 năm mới hết”- ông hồ hởi.
    Đang hào hứng với chuyện làm sách kể sử cho thiếu nhi bằng những đồng tiền cổ qua các thời kỳ, ông Dũng bỗng nhiên ngừng bặt. “Không biết có ai cùng quan tâm đến lịch sử, đến việc học sử của trẻ em mà hợp tác với chúng tôi xuất bản bộ sách này không? Bây giờ làm gì cũng phải có lợi nhuận, sách mà in rẻ thì sợ không ai muốn làm.
    Nếu không tìm được người hợp tác, tôi sẽ để dành ý tưởng này, khi nào có điều kiện sẽ tự làm một mình. Lúc đó, sách của tôi sẽ dành nhiều để tặng cho học sinh nghèo và học sinh miền núi, vùng sâu, vùng xa - nơi các em khó có điều kiện tiếp cận kiến thức về lịch sử tiền cổ” – nghệ nhân Đặng Đức Dũng bộc bạch.



    Ao ước một bảo tàng tiền cổ
    Câu chuyện về những đồng tiền cổ chợt gián đoạn khi chúng tôi nhắc đến bảo tàng tiền Việt Nam - niềm ao ước của giới sưu tập, nghiên cứu tiền cổ nước ta.
    Khoảng năm 2005, có vị lãnh đạo cấp cao của một nước đến thăm Việt Nam. Trong lịch làm việc của mình, ông ghi dòng đầu tiên là “đi thăm bảo tàng tiền Việt Nam” nhưng nước ta vẫn chưa có bảo tàng này. “Nghe kể lại mà tôi thấy tiếc quá. Ðồng tiền của nước ta qua các thời kỳ được xếp vào loại nhiều và đẹp nhất trên thế giới nhưng đến giờ vẫn chưa có một bảo tàng riêng về chúng” – nghệ nhân Đặng Đức Dũng băn khoăn.

    Ngày 23-6-2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch tổng thể hệ thống bảo tàng Việt Nam đến năm 2020. Trong đó, giai đoạn từ 2010-2020 sẽ xây dựng bảo tàng tiền Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước cũng từng có đề án thành lập bảo tàng tiền tệ Việt Nam mà nghệ nhân Dũng là một trong những người ủng hộ hết mình. Thế nhưng, vì nhiều lý do, đến nay bảo tàng này vẫn chưa ra đời. Trong lúc chờ ra đời bảo tàng tiền Việt Nam, tâm huyết của ông Dũng vẫn là lập được một bảo tàng tư nhân về tiền cổ nước ta.

    Comments 1 Comment
    1. admin's Avatar
      Không có sàn tập trung hội ngộ để trưng bày nên hệ thống tiền cổ Việt Nam nằm trong "bảo tàng" của những nhà sưu tầm tiền trong và ngoài nước.
      Vì thế không bất ngờ tại Triển lãm Quốc tế Ngân hàng Tài chính Bảo hiểm 2006 (diễn ra ở Hà Nội) nhiều khách tham quan được mục kích sở thị các loại tiền cổ Việt Nam từ thời của những vương triều, thời thuộc địa, thời kháng chiến, thời nước nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà...mà không phải do mượn từ bảo tàng nào trong nước.
      Bộ sưu tập tiền cổ trưng tại triển lãm trong gian hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) thu hút sự quan tâm của nhiều người.
      Tuy nhiên số tài sản trên lại không thuộc của SBV đồng nghĩa với việc không thuộc của Nhà nước. Tài sản này, được SBV mượn từ một người chuyên sưu tầm tiền Việt.
      "Đây là đồng tiền cổ nhất tại đây được đúc vào khoảng trước năm 970 từ thời Đinh Tiên Hoàng (968-979)", ông Đặng Đức Dũng, chủ của bộ sưu tập đang chỉ dẫn cho mọi người xem, và giới thiệu giá trị của những đồng tiền cổ mà ông dày công sưu tầm từ năm 1998.
      "Đây là tờ 10.000 đồng in hình con bò thời chế độ Việt Nam Cộng hoà in vào cuối năm 1974 đến năm 1975 (năm giải phóng) thì không còn in nữa. Đồng này rất quý, nếu bán giá khoảng 600 USD".
      Nhiều người ngạc nhiên hơn khi ông Dũng, nhà sưu tầm tiền ở Thành phố Hồ Chí Minh, tiết lộ phần trưng bày ở đây mới chỉ giới thiệu 1/3 bộ sưu tập của ông. Ông cho biết, bộ sưu tập tiền của ông nhiều đến nỗi ông không thể nhớ con số chính xác. "Tiền xu khoảng 25 kg, tiền giấy thì tôi chịu".
      Ông Dũng chỉ là một trong hàng trăm người ở Thành phố Hồ Chí Minh tham gia sưu tầm tiền cổ Việt Nam.
      Ngoài Bắc, Nhà sưu tầm tiền tỉnh Quảng Ninh Đoàn Văn Thắm sở hữu một bộ sưu tập tiền giấy gần như đầy đủ nhất Việt Nam với con số lên 402 tờ khác nhau và gần 200 đồng tiền xu. Bảo tàng tư gia của ông Thắm này được ông Nguyễn Cao Kỳ khi về nước (3/2004) đặt giá 100.000 USD nhưng ông không bán.
      Tiền cổ "nhàn rỗi" trong nhân dân nhiều khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, nhà sưu tập tiền buồn rằng, một bảo tàng tiền quốc gia hay thậm chí một hội dành cho những người nghiên cứu, sưu tầm tiền cổ tới nay vẫn chưa được thành lập ở Việt Nam.
      Trong khi đó, các quốc gia khác đều có Bảo tàng Tiền tệ Quốc gia để phô tiền về những giá trị lịch sử, văn hoá, kinh tế, thậm chí ở Trung Quốc ngoài bảo tàng tiền tệ quốc gia mỗi tỉnh còn có bảo tàng riêng về tiền của tỉnh.
      Không những thế, tiền cổ Việt Nam được nhiều nhà sưu tầm, nghiên cứu trên thế giới quan tâm vì tiền cổ nước Nam là một trong bốn quốc gia (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản) có đồng tiền Thông Bảo (tiền lỗ vuông). Mới đây, một nhà nghiên cứu Singapore là Allan Barker còn cho ra mắt cuốn The Historical Cash Coins of Viet Nam.
      Từ những giá trị của tiền cổ Việt Nam, những người trong cuộc mong muốn thành lập hội những người chơi tiền và bảo tàng riêng để trưng bày tiền.
      Nhà sưu tầm tiền Việt Nam Nguyễn Anh Huy tâm sự, để gìn giữ tiền cổ về lâu dài, Chính phủ cho phép thành lập bảo tàng tiền tệ quốc gia Việt Nam và hội những người sưu tập, nghiên cứu tiền cổ Việt Nam do SBV là cơ quan chủ quản.
      Trưởng phòng Bảo tàng, Cục Di sản Văn hoá, Bộ Văn hoá Thông tin Nguyễn Hữu Toàn cho rằng, việc thành lập bảo tàng tiền Việt Nam trực thuộc SBV được đặt ra lúc này là hết sức cần thiết.
      Bởi lẽ, sự ra đời của bảo tàng tiền Việt Nam chính là sự ra đời một thiết chế văn hoá có chức năng bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá Tiền Việt Nam.
      "Nếu có bảo tàng sử dụng nguồn từ các bảo tàng lịch sử, bộ sưu tập tư nhân để trưng bày, tôi sẽ hiến cả bộ sưu tập của mình mà chỉ cần thu lại 30 - 50% giá trị thực", ông Dũng cho hay.

      Đợi đến...
      Nhận thức được, SBV đang có ý định sưu tập lại một bộ tiền Việt Nam để gìn giữ song điều đó đến nay vẫn chưa được thực hiện một cách kiên quyết.
      Trong khi đó, ông Nguyễn Anh Huy thông báo sự thật tiền cổ Việt Nam đã thất thoát từ lâu, nay không còn bao nhiêu do lịch sử, chiến tranh, và chảy ra nước ngoài do một số người bán bộ sưu tập.
      Dẫu vậy cũng phải ghi nhận những cố gắng của SBV đã xây dựng Phòng Truyền thống và đã thu thu mua và trưng bày tiền cổ. Và ngành ngân hàng cũng tổ chức một số hội thào lớn về tiền cổ Việt Nam.
      Tuy nhiên cũng phải nói rằng trong Quyết định số 156/2005/QĐ - TTg do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch Tổng thể Hệ thống Bảo tàng Việt Nam đến năm 2020, việc thành lập Bảo tàng Tiền Việt Nam đã xác định quá trình thực hiện giai đoạn từ 2010-2020.
      Như vậy, cho đến nay Chính phủ đã có chủ trương đồng thời xác định rõ khung thời gian cho ra đời Bảo tàng Tiền Việt Nam. Dẫu vậy, lộ trình để quyết định này trở thành hiện thực còn là cả một quá trình phấn đấu gian khổ và không ít khó khăn, phức tạp, theo lời ông Toàn.
      Tuỳ Phong
      theo website dòng họ Ðỗ Việt Nam
  • Tin mới nhất Tin mới nhất

  • Phóng sự GiaDinh-numis.com

    Đặng Đức Dũng - Tiền cổ theo dòng chảy lịch sử - 2013

    Sài Gòn xưa và nay - 2013

    Đặng Đức Dũng - Theo Dấu Cổ Tiền - 2012

    Đặng Đức Dũng - Bộ sưu tập tiền cổ - 2012

    Đặng Đức Dũng- Sắc màu cuộc sống - 2012

    Đặng Đức Dũng - Bản Sắc Việt - 2011

    Nghệ Nhân Sưu Tầm Tiền Cổ - 2010